• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Łeś Martowycz

    Przeczytaj także...
    Kołomyja (ukr. Коломия) – miasto na zachodniej Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, nad Prutem, siedziba rejonu kołomyjskiego. W 2001 roku liczyło ok. 62 tys. mieszkańców. Ośrodek przemysłu maszynowego, metalowego, lekkiego, spożywczego, drzewno-papierniczego. Miasto jest centrum huculskiej sztuki ludowej, znajduje się tu m.in. muzeum etnograficzne i muzeum pisanek.Czerniowce (ukr. Чернівці, rum. Cernăuţi, ros. Черновцы, jid. טשערנאָוויץ, orm. Չերնովեց, niem. Czernowitz/Tschernowitz) – miasto w południowo-zachodniej części Ukrainy w Bukowinie północnej nad Prutem.
    Ulicko Zarębane (ukr. Зарубани, Zarębane) – wieś na Ukrainie, w rejonie jaworowskim obwodu lwowskiego. Wieś liczy około 220 mieszkańców.
    Łeś Martowycz

    Łeś Martowycz, właśc. Ołeksa Semenowycz Martowycz, ukr. Лесь Мартович, właśc. Олекса Семенович Мартович (ur. 12 lutego 1871 w Targowicy, zm. 11 stycznia 1916 w Pogorzelisku) – ukraiński pisarz i działacz społeczny. Doktor praw.

    Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego - utworzony został 1784 roku wraz z powstaniem Uniwersytetu Lwowskiego i działał jako polski ośrodek nauki prawa do drugiej wojny światowej. Od 1939 jest jednym z wydziałów w strukturze Uniwersytetu Lwowskiego Iwana Franki (przed 1939 Uniwersytetu Jana Kazimierza).

    Urodził się w biednej, chłopskiej rodzinie. Jego ojciec sam nauczył się pisać, dzięki czemu zyskał posadę wiejskiego skryby i wzbogacił się.

    Po zakończeniu wiejskiej szkoły, w 1882 roku wstąpił do polskiego gimnazjum w Kołomyi. Tutaj poznał swoich przyszłych przyjaciół – Wasyla Stefanyka i Iwana Semaniuka (Marka Czeremszynę). W 1889 opublikował swój pierwszy utwór – opowiadania Neczytalnyk. W 1890 roku został wydalony z gimnazjum w Kołomyi (za „ostre społecznie” artykuły w prasie). Przeniósł się do gimnazjum w Drohobyczu i tam je ukończył. W 1891 r. jego opowiadanie Lumera zostało opublikowane w czasopiśmie „Narod”, którego redaktorem był Iwan Franko. W 1892 roku rozpoczął naukę na Uniwersytecie w Czerniowcach, na wydziale prawa. W 1895 roku zdał egzamin i otrzymał prawo pracy jako pomocnik adwokata. Jeździł po okolicznych wioskach i pomagał chłopom uczyć się czytać, przywoził im książki i gazety. Był czynnym działaczem Ukraińskiej Partii Radykalnej.

    Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע – Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция – Galicija, ukr. Галичина – Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborcę i stosowana na określenie południowo-wschodnich ziem dawnej I Rzeczypospolitej, znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie, wchodzących w skład zaboru austriackiego. Z tego tytułu również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski, ziemię Grodów Czerwieńskich oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym.Kijów (ukr. Київ, Kyjiw, ros. Киев, Kijew) – stolica i największe miasto Ukrainy, nad rzeką Dniepr. Był miastem królewskim Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

    W 1898 r. Martowycz przeprowadził się do Lwowa. Miał problemy z przeniesieniem na Uniwersytet Lwowski. Do tego dochodziły kłopoty finansowe (zubożenie rodziny) i problemy zdrowotne. W końcu został przyjęty na Uniwersytet. Rozpoczął się etap intensywnej twórczości, jego utwory zaczęły być systematycznie drukowane w lwowskich gazetach i czasopismach. Na początku XX w. ilość pisanych utworów zmniejszyła się, nie brał już tak aktywnego udziału w działaniach społecznych (za przyczynę uważa się niechęć do brania udziału w politycznych zagrywkach oraz niezmienność jego poglądów). W 1905 r. pogorszył się jego stan zdrowia. W 1909 eksternistycznie ukończył Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego, otrzymał dyplom adwokata i założył niewielką kancelarię adwokacką. W 1910 r. choroba znów zaatakowała. Była na tyle zaawansowana, że Martowycz porzucił pracę w kancelarii, która i tak nie przynosiła mu wielkich dochodów. W 1911 r. zamieszkał we wsi Ulicko Zarębane u swego kolegi I. Kunciwa. Zajął się współpracą z redakcjami kilku lwowskich periodyków. Napisał powieść Zabobon. Udało mu się ją ukończyć w 1911 roku i dać swoim przyjaciołom do zrecenzowania. Została ona przez nich oceniona pozytywnie, spotkała się jednak z oporem polityków i wydawców. W 1914 roku uzyskał stopień naukowy doktora praw na Uniwersytecie Lwowskim. Jego stan zdrowia ciągle się pogarszał. Zmarł w styczniu 1916 r. Został pochowany w sąsiedniej wiosce Manasterek.

    Targowica, (Targowica Polna) (ukr. Торговиця) – wieś na Ukrainie w rejonie horodeńskim obwodu iwanofrankowskiego.Język ukraiński (ukr. українська мова, ukrajinśka mowa) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego. Używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.

    Dorobek twórczy[]

    Głównym tematem utworów Martowycza było ciężkie życie ukraińskich chłopów w Galicji w warunkach społecznego i narodowego zniewolenia. W duchu ostrej, zjadliwej satyry pisał utwory o życiu inteligencji. Nie wszystkie jego utwory przetrwały do naszych czasów. Na dorobek, który przetrwał składa się 30 utworów, w większości opowiadań. Są to:

    Wasyl Stefanyk, ukr. Василь Стефаник (ur. 14 maja 1871 roku we wsi Rusów w Stanisławowskiem, zm. 7 grudnia 1936 tamże) – ukraiński poeta.Pogorzelisko (ukr. Погарисько) – wieś na Ukrainie, w rejonie żółkiewskim obwodu lwowskiego. Wieś liczy około 600 mieszkańców.
  • Neczytalnyk – 1888
  • Bułka – 1888
  • Lumera – 1889
  • Iwan Ryło – 1895
  • Wynajdenyj rukopys pro ruskyj kraj
  • Mużyćka smert’ – 1898
  • Za topływo – 1889
  • Za meżu – 1889
  • Oś posy moje – 1900
  • Złe diło – 1902
  • Strybożyj darunok – 1904
  • Widmina – 1904
  • Harbata – 18..
  • Hrisznycia – 1904
  • Chytryj Pańko – 1900
  • Kwit na pjatku – 18..
  • Wijt – 1903
  • Smertelna sprawa – 18..
  • Proszczalnyj weczir – 1904
  • Narodna nosza – 1911-1914
  • powieść Zabobon
  • Swoje doświadczenia z gimnazjum, wyśmiewanie się z jego wiejskiego pochodzenia, nieprawidłowej wymowy w języku polskim zawarł w utworach Nicznyj hist’, W utworach Lumera, Mużyćka smert’ pisarz ukazał tragizm życia chłopstwa, ich zacofanie i zastraszenie.

    Skryba (łac. scriba) – osoba zajmująca się zawodowo odręcznym przepisywaniem ksiąg lub dokumentów. Zawód skryby występował w zróżnicowanych formach we wszystkich kulturach posługujących się pismem.Ukraińska Partia Radykalna, URP (ukr. Українська радикальна партія) – ukraińska partia o prowieniencji socjalistyczno-narodowej, założona we Lwowie 4 października 1890. Pierwsza ukraińska partia polityczna. Początkowo działała pod nazwą Rusko-Ukraińska Partia Radykalna (ukr.Русько-українська радикальна партія). Od 1926 - Ukraińska Partia Socjalistyczno-Radykalna.

    Będąc prawnikiem, Martowycz wiele uwagi poświęcił sądom, jako środkowi gnębienia warstw pracujących. Ta tematyka poruszona jest w Za topływo, Za meżu, Złe diło.

    Wszystkie te utwory zostały wydane przez niego lub przez jego przyjaciół. Zostało wydanych 5 zbiorków.

  • Neczytalnyk, Czerniowce 1890
  • Chytryj Pańko i inne opowiadania, Lwów 1903
  • Strybożyj darunok i inne opowiadania, Lwów 1903
  • Zabobon, powieść, Lwów 1917 (Kijów 1926)
  • Opowiadania, Lwów 1922
  • Bibliografia[]

  • Мартович Лесь w: Енциклопедія історії України: Т. 6. Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. – Київ 2009, Wyd. «Наукова думка». ISBN 966-00-0632-2.
  • Drohobycz (ukr. Дрогобич, jid. דראָהאָביטש) – miasto rejonowe na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, nad Tyśmienicą w Beskidach Brzeżnych. W 2001 roku liczyło ponad 77 tysięcy mieszkańców.Marko Czeremszyna, prawdziwe nazwisko Iwan Semaniuk (ukr. Іван Юрійович Семанюк) (ur. 13 czerwca 1874 we wsi Kobaky - zm. 25 kwietnia 1927 w Śniatyniu) – ukraiński pisarz-nowelista, prawnik, działacz społeczny.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Manasterek (ukr. Монастирок) – wieś na Ukrainie, w rejonie żółkiewskim obwodu lwowskiego. Wieś liczy około 980 mieszkańców.
    Uniwersytet Lwowski (ukr. Львівський національний університет імені Івана Франка) – uniwersytet we Lwowie, założony przez króla Polski Jana Kazimierza w 1661 jako Akademia Lwowska, w okresie międzywojennym 1919-1949 Uniwersytet Jana Kazimierza; jeden z najstarszych uniwersytetów w Europie Wschodniej i na dawnych ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, współcześnie jeden z największych ukraińskich uniwersytetów państwowych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.