• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Łatgalia



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Jodła (Abies Miller 1756) – rodzaj zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych obejmujący blisko 50 gatunków, które występują na półkuli północnej.Autochton (stgr. αὐτόχθων autochthon – "z tej ziemi", "tuziemiec", "tubylec") – człowiek należący do rdzennej ludności danego obszaru, np. Indianie amerykańscy czy australijscy aborygeni.
    Polacy w Łatgalii[]

    Mimo że ludność polska była głównie ludnością pochodzenia szlacheckiego, w tym w części południowej Inflant Polskich mieszkało dużo drobnej szlachty, to były również obszary zamieszkane przez ludność chłopską, jak np. w rejonie Warklan (łot. Varaklăni) na południe od Jeziora Łubań (cztery wioski) lub Dagdy na północ od Krasławia. W końcu XIX w. i na początku XX w. wyłoniła się z tej grupy silna polska inteligencja skupiona głównie w Dyneburgu.

    Republika Łotewska (1918-1940) – pierwszy okres państwowości w historii państwa łotewskiego (łot. Latvijas Republika), mający miejsce w latach 1918–1940, pomiędzy ogłoszeniem niepodległości a okupacją przez Armię Czerwoną w czerwcu 1940 i aneksją przez ZSRR w sierpniu 1940.Korpus Ochrony Pogranicza, KOP – formacja wojskowa czasu pokoju utworzona w 1924 do ochrony wschodniej granicy II Rzeczypospolitej przed penetracją agentów, terrorystów i zwartych uzbrojonych oddziałów dywersyjnych przerzucanych przez sowieckie służby specjalne z terenu ZSRR na terytorium II Rzeczypospolitej. W czasie stanu wojny funkcja KOP miała dobiec końca, a jego jednostki miały zgodnie z planem mobilizacyjnym zasilić oddziały i pododdziały Wojska Polskiego w linii.

    Według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego Inflanty Polskie znacznie lepiej zintegrowały się w ciągu 211 lat przynależności z Rzecząpospolitą niż Prusy Królewskie (obejmujące Pomorze Gdańskie i Warmię). Szlachta Inflant Polskich, pochodząca z rodów rycerskich kawalerów mieczowych pochodzenia niemieckiego, związana licznymi węzłami cywilizacyjnymi z Polską, uległa gruntownej polonizacji, dostarczając szeregu zasłużonych Polsce rodów, w tym: Tyzenhauzów, Grothusów, Rejtanów, Denhoffów, Korffów, Romerów, Mohlów, Weyssenhoffów, Platerów, Manteufflów i innych. Nawet w okresie zaborów dominowały tu polskie wpływy kulturowe i gospodarcze, których przewaga zakończyła się dopiero w czasach niepodległości Republiki Łotewskiej w międzywojniu, ale polska obecność cywilizacyjna jest nadal widoczna.

    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Dowódca (ang. commander) - stanowisko etatowe w wojsku, żołnierz stojący na czele rodzaju sił zbrojnych, związku taktycznego, oddziału lub pododdziału. Posiada określone prawa (wydawanie rozkazów oraz nadzór nad ich wykonawstwem). Jest organizatorem działań bojowych podległych wojsk (żołnierzy) oraz dowodzi nimi w czasie ich trwania.

    Ziemia ta wydała również w XX w. wielu wybitnych ludzi zasłużonych dla Rzeczypospolitej jak kpt. Władysław Raginis, Władysław Studnicki.

    W trakcie radzieckiej okupacji Łotwy od 1940 r., a później niemieckiej od 1941 r. Polacy byli poddawani represjom, wywożeni w głąb Sowietów i wysyłani na przymusowe roboty do Niemiec. W okresie II wojny światowej (szczególnie po 1941 r.) istniała tu także silna polska konspiracja złożona z miejscowych Polaków, jak i struktury wywiadu polskiego podległego Armii Krajowej (w 1942 r. w sieci wywiadu polskiego było 150 miejscowych łotewskich Polaków). Również po wkroczeniu Sowietów w 1944 r. ludność polska włączyła się w zbrojny opór przeciw nowej okupacji. Represje objęły, poza fizyczną eliminacją, wywózki Polaków szczególnie z powiatu iłuksztańskiego, których szczyt miał miejsce w marcu 1949 r. Mimo to w niektórych wioskach pod Iłuksztą Polacy nadal stanowią ponad 30% mieszkańców.

    Okupacja wojenna (łac. occupatio bellica) – czasowe zajęcie przez siły zbrojne państwa prowadzącego wojnę całości lub części terytorium państwa nieprzyjacielskiego i wprowadzenie tam swojej władzy.Romer (Scipiones, Jelita odmienne, Laski) – polski herb szlachecki, pochodzenia niemieckiego, mylnie określany jako Jelita.

    Współcześnie Łatgalię wraz z gminą Iłukszta (gmina zajmuje zachodnią część dawnego powiatu iłuksztańskiego, wschodnia należy do gminy ziemskiej Dyneburga) zamieszkuje nadal większa część 60-tysięcznej mniejszości polskiej na Łotwie. Także wśród ludności łotewskiej widać różnorodne wpływy kultury polskiej, jak choćby licznie występujące imiona i nazwiska zaczerpnięte z polszczyzny. Niestety, większość Polaków spośród tych, których przodkowie byli obywatelami II Rzeczypospolitej i osiedlili się na Łotwie po II wojnie, jest bezpaństwowcami (12 tys.) – nie uzyskali obywatelstwa łotewskiego ani nie przywrócono im obywatelstwa polskiego. Podczas zjazdu Związku Polaków na Łotwie 17 marca 2012 r. zaproponowano wprowadzenie języka polskiego jako języka regionalnego w Łatgalii.

    Dönhoff – niemiecki ród szlachecki, pochodzący z Hrabstwa Mark w Westfalii, po raz pierwszy wymieniony w 1282 r. W XIV w. przedstawiciele rodu osiedli na terenie inflanckich ziem zakonu krzyżackiego (zakon inflancki). Po przyłączeniu Inflant do Rzeczypospolitej (pakt wileński – 1561 r.) zasilili szeregi polskiej szlachty. W 1633 r. osiągnęli godność hrabiów Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (niem. Reichsgrafen), wchodząc tym samym w szeregi arystokracji. W 1637 r. hr. Kacper uzyskał tytuł księcia cesarstwa (niem. Reichsfürst). Linia jego potomków wygasła w XVIII w.Apatryda (łac. ápatris – pozbawiony ojczyzny), bezpaństwowiec – osoba, której żadne państwo nie uznaje za swojego obywatela, czyli osoba nie posiadająca żadnego obywatelstwa.

    Polacy związani z Łatgalią[]

  • Karol Bohdanowicz – geolog, specjalista w dziedzinie geologii złożowej i górnictwa, geograf
  • Michał Jan Borch – hrabia, poeta, dramatopisarz
  • Kazimierz Bujnicki – poeta, prozaik
  • Leon Daraszkiewicz – lekarz psychiatra
  • Wanda Dynowska – pisarka, tłumaczka, działaczka społeczna, popularyzatorka teologii i filozofii hinduizmu w Polsce. Ambasadorka kultury indyjskiej i polskiej, karma jogini, założycielka i organizatorka Biblioteki Polsko-Indyjskiej
  • Grzegorz Fitelberg – dyrygent, kompozytor, skrzypek
  • Jerzy Mikołaj Hylzen – biskup smoleński w latach 1745-1763, duchowny pisarz wielki litewski
  • Józef Jerzy Hylzen – wojewoda miński w latach 1730-1785, wojewoda mścisławski w latach 1770-1786, szambelan króla Augusta III
  • August Kościesza-Żaba – orientalista, dyplomata
  • Wacław Łapkowskias myśliwski, major pilot Wojska Polskiego II RP
  • Bolesław Ławrynowicz – ksiądz rzymskokatolicki, działacz mniejszości polskiej na Łotwie w dwudziestoleciu międzywojennym
  • Gustaw Manteuffel – historyk i etnolog, krajoznawca, z wykształcenia prawnik
  • Ignacy Manteuffel – prawnik, społecznik, działacz państwowy II RP
  • Tadeusz Manteuffel – historyk, mediewista, żołnierz Armii Krajowej, twórca Instytutu Historii PAN
  • Edward Manteuffel-Szoege – malarz, grafik
  • Leon Manteuffel-Szoege – twórca polskiej szkoły chirurgii klatki piersiowej i serca
  • Irena Misztal – nauczycielka i pisarka
  • Ferdynand Ossendowski – pisarz, dziennikarz, podróżnik, antykomunista, nauczyciel akademicki, członek Akademii Francuskiej, działacz polityczny, naukowy i społeczny
  • Józef Wincenty Plater – generał lejtnant wojsk litewskich, kasztelan trocki, konsyliarz Rady Nieustającej w 1793 roku, magnat
  • Władysław Raginis – dowódca wojskowy, kapitan Korpusu Ochrony Pogranicza, dowódca bitwy pod Wizną
  • Bolesław Romanowski – komandor, dowódca okrętów podwodnych
  • Otto Rosset – doktor medycyny, radca stanu
  • Jan Safarewicz – językoznawca, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
  • Edward Słoński – poeta i pisarz
  • Władysław Studnicki – polityk i publicysta
  • Stanisław Swianiewicz – profesor ekonomii, prawnik, pisarz, sowietolog
  • Piotr Swyłan – działacz oświatowy i społeczny
  • Jan Wierzbicki – prawnik, wiceminister spraw wewnętrznych Republiki Łotewskiej
  • Tomasz Wierzejski – oficer Wojska Polskiego II RP, Armii Andersa, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie i Armii Krajowej, cichociemny
  • Jarosław Wilpiszewski – prawnik, redaktor polskiej prasy w Dyneburgu
  • Zobacz też[]

  • bitwa pod Dyneburgiem
  • diecezja inflancka
  • Polacy na Łotwie
  • województwo inflanckie
  • Inflanty szwedzkie
  • Konsulat RP w Dyneburgu
  • DHK Latgale
  • Ignacy Manteuffell (ur. 3 września 1875 r. w majątku rodzinnym Taunagi (Inflanty Polskie, obecnie Łotwa), zm. 17 sierpnia 1927 r. w Kielcach) – prawnik, społecznik, działacz państwowy II Rzeczypospolitej.Województwo małopolskie – jedno z 16 województw Polski. W obecnym kształcie powstało 1 stycznia 1999 r. w wyniku reformy administracyjnej. Województwo zajmuje powierzchnię 15 182 km² i jest jednym z mniejszych w Polsce (12 miejsce w kraju). Pod względem liczby mieszkańców (3 mln 298 tys. osób) województwo znajduje się na 4 miejscu w Polsce. Gęstość zaludnienia jest tu jedną z najwyższych w kraju (małopolskie – 217 osób/km², średnia krajowa – 122 osób/km²).


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Województwo lubuskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, województwo o najmniejszej liczbie ludności – według danych z 31 grudnia 2012 r. miało 1,02 mln mieszkańców. Obejmuje obszar o powierzchni 13 987,88 km². Siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski, a władz samorządu województwa – Zielona Góra.
    Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk – instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, z siedzibą w Warszawie na Rynku Starego Miasta 29/31, w tzw. kamienicy książąt mazowieckich. Instytut powstał w roku 1953 jako placówka PAN i jego twórcą oraz pierwszym dyrektorem był historyk średniowiecza prof. dr Tadeusz Manteuffel.
    Polskie Siły Zbrojne w ZSRR – potoczna nazwa: Armia Andersa (utworzona od nazwiska dowódcy – generała Władysława Andersa) – oddziały Wojska Polskiego podporządkowane legalnemu rządowi RP na emigracji, utworzone po wybuchu wojny III Rzeszy z ZSRR, zawarciu układu Sikorski-Majski i tzw. amnestii dla obywateli polskich z Rzeczypospolitej: zesłanych, uwięzionych w więzieniach śledczych NKWD i deportowanych do obozów koncentracyjnych Gułagu.
    As myśliwski – tytuł honorowy nadawany pilotom myśliwskim, który zestrzelili określoną liczbę samolotów nieprzyjaciela, zwykle co najmniej 5, lub nieoficjalne określenie takiego pilota.
    Inflanty szwedzkie (szw. Svenska Livland) – posiadłość Szwecji, istniejąca w latach 1621-1721, a formalnie od 1629 roku. Obejmowała tereny obecnej Estonii oraz część Łotwy.
    II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.
    Jerzy Mikołaj Hylzen herbu Hilzen, inne formy nazwiska: Hilzen, Hülsen, Hylsen, pseud. i krypt.: Pewien Biskup i Senator; X. J. H. B. S., (ur. 6 grudnia 1692 w Dagdzie, zm. 24 kwietnia 1775 w Warszawie) – biskup smoleński w latach 1745-1763, duchowny pisarz wielki litewski od roku 1740, autor, tłumacz i wydawca pism religijnych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.12 sek.