• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ładoga



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Iwan Iwanowicz Szyszkin, ros. Иван Иванович Шишкин (ur. 25 stycznia 1832 w Jełabudze, zm. 20 marca 1898 w Petersburgu) – rosyjski malarz, pejzażysta, współzałozyciel stowarzyszenia Pieriedwiżników.Sinice, cyjanofity, cyjanobakterie, cyjanoprokariota (Cyanobacteria) – gromada organizmów samożywnych, dawniej uznawanych za rośliny, według nowszej taksonomii zaliczanych do Procaryota (prokarioty, królestwo bakterii).

    Ładoga (ros. Ладожское озеро (Ładożskoje oziero), fiń. Laatokka), dawniej Newo – największe jezioro Europy położone w Rosji (do 1940 część jeziora należała do Finlandii), na północny wschód od Petersburga. Jego powierzchnia to 17 872 km² (z wyspami 18 135 km²) co oznacza, że jest również czternastym co do powierzchni słodkowodnym jeziorem na świecie. Należy do zlewni Morza Bałtyckiego, Oceanu Atlantyckiego. Jego objętość wynosi 838±2,4 km³. Jest ono zatem największym pod względem objętości jeziorem w Europie i piętnastym na świecie.

    Emporium (łac. emporium) – w starożytności plac miejski, na którym składowano towary przywożone drogą morską. Najbardziej znane emporion Hellady znajdowało się w ateńskim porcie Pireus, gdzie obok przystani dla statków handlowych mieściły się magazyny oraz bazar. W Rzymie emporium, założone w 192 p.n.e., znajdowało się nad brzegiem Tybru u podnóży wzgórza Awentyńskiego.Piotr I Aleksiejewicz Wielki, ros. Пётр I Алексеевич (ur. 30 maja/9 czerwca 1672 w Moskwie, zm. 28 stycznia/8 lutego 1725 w Sankt Petersburgu). Syn Aleksego (1645-1676), z dynastii Romanowów.

    Spis treści

  • 1 Opis fizycznogeograficzny
  • 1.1 Dane podstawowe
  • 1.2 Dno i wybrzeże
  • 1.3 Klimat
  • 1.4 Dane hydrologiczne
  • 1.4.1 Bilans wodny, wahania poziomu
  • 1.4.2 Zmiany temperatury wody i pokrywa lodowa
  • 1.4.3 Właściwości fizykochemiczne wody
  • 1.4.4 Zlewnia
  • 1.4.5 Zjawiska meteorologiczne
  • 2 Historia
  • 2.1 Etymologia nazwy
  • 2.2 Historia geologiczna
  • 2.3 Jezioro w czasach historycznych
  • 2.3.1 Do XX wieku
  • 2.3.2 Pierwsza połowa XX wieku
  • 2.3.3 Druga połowa XX wieku
  • 2.4 Historia badań jeziora
  • 3 Biocenoza
  • 3.1 Fitoplankton
  • 3.2 Zooplankton
  • 3.3 Makrofauna
  • 3.4 Flora
  • 4 Znaczenie gospodarcze
  • 4.1 Rybołówstwo
  • 4.2 Surowce mineralne
  • 5 Rekreacja
  • 6 Ładoga w kulturze
  • 7 Zagrożenia i ochrona
  • 7.1 Ochrona
  • 8 Zobacz też
  • 9 Przypisy
  • 10 Linki zewnętrzne
  • Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Przesilenie letnie – na półkuli północnej, jest to moment maksymalnego wychylenia osi obrotu Ziemi w kierunku Słońca, gdy biegun północny jest bliżej Słońca niż południowy: Słońce w tym dniu góruje w zenicie na szerokości zwrotnika Raka. Na półkuli południowej przesilenie letnie ma miejsce w momencie, gdy na półkuli północnej występuje przesilenie zimowe.

    Opis fizycznogeograficzny[]

    Mapy
    Mapa jeziora
    Umiejscowienie na mapie Europy Północno-Wschodniej
    Ładoga jako część Kanału Białomorsko-Bałtyckiego

    Dane podstawowe[]

    Całkowita powierzchnia jeziora to 17 891 km² (bez wysp). Objętość obecnie szacuje się na 837 km³ (wcześniejsze dane mówiły o 908 km³). Maksymalna rozciągłość południkowa to 219 km, natomiast równoleżnikowa 119 km, przy średniej rozciągłości wynoszącej 82 km). Największa głębia położona jest w północno-zachodniej części (230 m), natomiast średnia głębokość jeziora to 51 m, według innych źródeł 46,9.

    Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.Wojna zimowa (wojna radziecko-fińska 1939-1940, fiń. talvisota, ros. Зимняя война) – konflikt zbrojny pomiędzy ZSRR a Finlandią, toczący się w okresie od 30 listopada 1939 do 13 marca 1940 roku.

    W południowej części znajdują się trzy duże zatoki: Świrowska (o średniej głębokości 3 m), Wołchowska (głębokość – 8 m) i Szlisselburska (głębokość 4 m). Większość z 660 wysp, które znajdują się na Ładodze, znajduje się w północnej jego części. Największą z nich jest Wałaam. Inne duże wyspy to: Riskalansari, Mantsinsari, Kilpola, Tulolansari i Balaam (transkrypcja z cyrylicy).

    Metalimnion - środkowa, przejściowa warstwa wody w jeziorach. Warstwa skoku termicznego (termoklina), skoku stężenia tlenu (oksyklina) i innych substancji chemicznych (chemoklina). Skok temperatury ma znaczenie kluczowe, dlatego często "termoklina" jest traktowana jak synonim metalimnionu.Ilmen (Ilmień, ros. Озеро Ильмень, fin. Ilmajärvi) - jezioro w północno-zachodniej Rosji (obwód nowogrodzki).

    Wzdłuż brzegów jeziora biegnie Kanał Nowoładoski, który jest częścią Kanału Wołżańsko-Bałtyckiego. Jezioro jest oddzielone od Zatoki Fińskiej Przesmykiem Karelskim. Wody jeziora łączą się z Zatoką Fińską rzeką Newa. Przez jezioro biegnie droga wodna Kanału Białomorsko-Bałtyckiego.

    Miasta położone na brzegach Ładogi to w okolicach Petersburga: Prioziersk, Nowa Ładoga i Szlisselburg oraz w Karelii: Sortawała, Pitkiaranta i Łachdienpochja. Jezioro jest żeglowne.

    Monastyr Wałaamski (ros. Валаамский Спасо-Преображенский монастырь, fiń. Valamon luostari) – stauropigialny męski klasztor prawosławny położony w rosyjskiej Karelii, na leżącej na jeziorze Ładoga wyspie Wałaam.Fiodor II Borysowicz (ur. 1589, zm. 20 czerwca 1605), car rosyjski od 23 kwietnia do 7 czerwca 1605, syn Borysa Godunowa. 10 (20 czerwca) 1605 roku został, razem z matką, uduszony w swoim apartamencie przez zwolenników Dymitra Samozwańca. Jego krótkie rządy przypadły na początek okresu tzw. wielkiej smuty w Rosji.

    Dno i wybrzeże[]

    Wybrzeże niskie Ładogi
    Wybrzeże wysokie Ładogi

    Jezioro jest pochodzenia tektonicznego, ale w czwartorzędzie zostało przekształcone przez działania lodowca. Długość linii brzegowej to 1570 km. Na północnym brzegu wybrzeże jest wysokie, przeważnie skaliste. Wynika to z tego, że północna część znajduje się na brzegu tarczy bałtyckiej. Skały charakterystyczne dla tej części wybrzeża to: granity, gnejsy, czwartorzędowe łupki. Wybrzeże typu szkierowego. Wyspy znajdujące się w tej części jeziora są zalesione. W kierunku południowym tarcza bałtycka chowa się pod

    Salpausselkä – dwa (według niektórych źródeł trzy) równoległe łańcuchy wzgórz w południowej Finlandii pochodzenia polodowcowego. Jest to morena czołowa uformowana w okresie młodszego dryasu ok. 11 000 lat temu(według innych źródeł 11 400 - 11 300 lat temu).Krążek Secchiego - skonstruowany w 1865 przez włoskiego astronoma ks. Pietro Angelo Secchiego przyrząd do pomiaru przezroczystości (mętności) wody. Składa się z białego (lub biało-czarnego) krążka opuszczanego na wyskalowanej linie lub pręcie z podziałką centymetrową. Odczyt głębkości, na której krążek przestaje być widoczny, wskazuje na stopień zmętnienia wody.

    Platformę wschodnioeuropejską. Na południowym brzegu przeważają wybrzeża niskie, porośnięte wierzbami i olchami. Znajduje się tu także wiele piaszczystych plaż, występują też wydmy porośnięte sosnami, a także bagna. W północnej części jezioro ma znacznie większą głębokość, a budowa dna jest bardzo skomplikowana – występują ponad 100 metrowe głębie poprzedzielane płyciznami, natomiast w południowej, średnia głębokość oscyluje wokół 10 m. W głębszych częściach jeziora dno jest muliste, a w południowej, płytszej części, na przeważającym obszarze jest zbudowane z piasków i głazów. Wzdłuż wybrzeża licznie występują głazowiska.

    Daphnia (Daphnia) cucullata G. O Sars, 1862 – gatunek wioślarki z rodzaju Daphnia i podrodzaju Daphnia s. str., należący do rodziny Daphniidae.Białe noce – cykliczne zjawisko astronomiczne występujące na dużych szerokościach geograficznych (powyżej około 55° N lub S), polegające na tym, że w pewnym okresie roku w nocy nie zapadają całkowite ciemności, czyli zmierzch przechodzi bezpośrednio w świt.

    Do zarastania brzegu przyczynia się głównie trzcina pospolita (Phragmites australis). Występuje ona wzdłuż 72% długości linii brzegowej.

    Klimat[]

    Jezioro Ładoga znajduje się na granicy trzech rodzajów klimatu umiarkowanego. W przeważającej części jest to klimat chłodny kontynentalny, w południowej części występuje klimat ciepły kontynentalny, a w południowo-zachodniej – ciepły przejściowy. Średnia temperatura lutego waha się między –8 a –10 °C, zaś lipca od 16 do 17 °C. Przeciętne opady to 550 mm rocznie. Najmniejsza miesięczna ilość opadów przypada na luty – marzec (24 mm), największa jest notowana we wrześniu (58 mm). W ciągu roku średnio 62 dni są słoneczne, nad jeziorem dominują dni pochmurne, powietrze jest mało przejrzyste. Przyczynia się to do małego odparowywania wody (mało energii słonecznej jest dostarczane do wody). Zimą wilgotność sięga nawet 85-90% (średnia miesięczna) – latem wynosi ona około 65-75%. Roczna suma promieniowania słonecznego wynosi 3156 MJ/m², natomiast średnie roczne promieniowanie waha się od 25 MJ/m² w grudniu do 686 MJ/m² w czerwcu.

    Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.Onega (ros. Онежское озеро, Onieżskoje oziero, także Онегo, Oniego; wep. Änine, karel. Oniegu, fin. Ääninen lub Äänisjärvi) - drugie co do wielkości jezioro w Europie (po jeziorze Ładoga), położone w północno-zachodniej Rosji (w Republice Karelii, na obszarze obwodów leningradzkiego i wołogrodzkiego), między Jeziorem Ładoga i Morzem Białym. Powierzchnia 9720 km², długość 248 km, szerokość 80 km, maksymalna głębokość 127 m. Posiada ok. 1650 wysp o łącznej powierzchni 260 km² (największe to Wielka Klimecka i Wielka Lelikowska oraz znana z licznych zabytków wyspa Kiży), na której umiejscowiono kompleks zabytkowych budynków z całego regionu Karelii. Na Kiży znajduje się jedna z najważniejszych dla religii prawosławnej świątyń, Cerkiew Przeobrażenia Pańskiego, którą corocznie odwiedzają rzesze pielgrzymów. W okresie zimowym, jezioro Onega pokrywa lód, niekiedy skuwając całą jego powierzchnię. Akwen staje się nieżeglowny, co powoduje, że transport pomiędzy wyspami odbywa się przy pomocy poduszkowców i śmigłowców. Do Onegi uchodzi ok. 50 rzek, największe z nich to: Szuja, Suna, Wodła, Andoma, Megra. Wypływa z niego rzeka Swir.

    Długość dnia waha się od 5 godzin 51 minut podczas przesilenia zimowego do aż 18 godzin i 50 minut podczas przesilenia letniego. Nad Ładogą w okresie od 25 maja do 17 lipca można obserwować zjawisko białych nocy.

    Dane hydrologiczne[]

    Jezioro oligo- i mezotroficzne: zróżnicowane ukształtowanie dna jeziora, duża objętość jeziora oraz różny charakter zlewni odprowadzających wodę do poszczególnych części jeziora powoduje, że istnieją pomiędzy nimi różnice trofii wody. W centralnej części jezioro jest oligotroficzne, w basenach bliższych brzegu, zwłaszcza w południowej części, ma więcej cech jeziora mezotroficznego. Ładoga jest jeziorem holomiktycznym i dimiktycznym – jego wody mieszają się całkowicie dwukrotnie w ciągu roku. Stratyfikacją termiczna typowa dla jezior dimiktycznych, pomiędzy poszczególnymi basenami jeziora istnieją niewielkie różnice w stratyfikacji. Metalimnion (środkowa, przejściowa warstwa wody w jeziorach – miejsce skoku termicznego, stężenia tlenu i innych substancji) znajduje się latem na głębokości 30-40 m. Poniżej termokliny temperatura spada bardzo szybko i latem przy dnie wynosi 4-5 °C.

    Nikołaj Konstantinowicz Roerich, ros. Николай Константинович Рерих (ur. 9 października 1874 w Petersburgu, zm. 13 grudnia 1947 w Kulu w Indiach) – rosyjski artysta malarz, grafik, scenograf, myśliciel, podróżnik, badacz dawnych kultur, pisarz i poeta – związany z ugrupowaniem artystycznym "Mir isskustwa".Produkcja pierwotna – to ilość materii wytworzonej przez producentów, tzw. produkcja roślin zielonych rozumiana jako szybkość gromadzenia energii promieniowania słonecznego w materii organicznej, z której zbudowane jest ciało tych roślin.

    Bilans wodny, wahania poziomu[]

    Jezioro Ładoga jest stałe i przepływowe. Jezioro jest zasilane głównie przez rzeki (85%), ponadto opady (13%) oraz wody podziemne (2%). Większość wody płynie głównymi dopływami: Świrem, Wołchowem i Vuoksi – średnio 66,4 km³. W sumie do Ładogi wpływają 32 rzeki. Całkowity wpływ wody z rzek wynosi 71,2 km³. Ekstrema osiągnięte zostały w 1940 roku (minimum, 37,8 km³) oraz w 1958 (maksimum, 89,6 km³). Największa część rocznego wpływu jest realizowana wiosną – 35,5%, najmniejsza latem – 16,3% (Ivanov, Kirillova, 1966). Powierzchnia bezpośredniego spływu powierzchniowego to 80,1 km³ i jest zbyt mała, aby wpływać na bilans wodny. W rozważanym cyklu rocznym udział wpływów z rzek, opadów i wód podziemnych sięga 83-89% natomiast retencji 11-17%. O takim rozkładzie wpływów decyduje ogromna powierzchnia zlewni jeziora.

    Newa (ros: Нева, Niewa) – rzeka w europejskiej części Rosji, długość 74 km; wypływa z jeziora Ładoga i uchodzi do Zatoki Fińskiej w Sankt Petersburgu.III wojna północna (wielka wojna północna) toczyła się w latach 1700-1721 pomiędzy Królestwem Danii i Norwegii, Rosją, Saksonią, Prusami i Hanowerem (od 1715) z jednej strony a Szwecją z drugiej. Rzeczpospolita Obojga Narodów formalnie pozostawała neutralna aż do 1704 roku, ale faktycznie znaczna część walk toczyła się na jej terytorium i jej kosztem już od 1700 roku. Zakończyła się podpisaniem pokoju w Nystad, w wyniku którego wzrosło znaczenie Rosji, a Szwecja utraciła status europejskiego mocarstwa.

    Odpływ w większości jest realizowany poprzez jedyny odpływ rzeczny – Newę (92%) – na poziomie 78,1 km³, pozostałe 8% to parowanie wody z powierzchni jeziora. Ekstrema osiągnięte zostały w 1940 roku (minimum, 42,4 km³) oraz w 1958 (maksimum, 100,4 km³). Odpływ jest praktycznie równo rozłożony ze względu na pory roku.

    Miraż, fatamorgana – zjawisko powstania pozornego obrazu odległego przedmiotu w wyniku różnych współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze, a co za tym idzie, gęstości. Początkowo fatamorganą nazywano miraże pojawiające się w Cieśninie Mesyńskiej, gdzie są one najefektowniejsze. W Polsce pojawiają się na Pustyni Błędowskiej oraz na Wyżynie Śląskiej. Miraże dzielą się na 2 rodzaje – miraż dolny i górny.Wrotki (Rotifera, zwane też wcześniej jako Rotatoria) – typ, małych (50-2000 µm), przezroczystych zwierząt bezkręgowych z charakterystycznym wieńcem rzęsków (aparatem wrotnym) od których pochodzi nazwa typu i o stałej dla gatunku liczbie komórek ciała (z tego względu, wzrost osobniczy odbywa się nie przez przyrost liczby komórek, tylko przez zwiększenie rozmiarów komórek ciała) . Zwierzęta te zamieszkują przede wszystkim wody słodkie, ale znane są też formy morskie, słonowodne i lądowe, żyjące na wilgotnych mchach, w glebie kielichach roślin i dziuplach z wodą, czy na torfowiskach lub w piasku w wodzie interstycjalnej . Żywią się martwą materią organiczną, bakteriami, glonami i pierwotniakami. W Polsce występują 554 gatunki, na świecie ponad 2000 .

    Najwyższy zanotowany średni roczny poziom wody w jeziorze wynosił 6,2 m (1940). Najniższa średnia wysokość nad poziomem morza wystąpiła w 1924 roku – 3,64 m. Zmiany wysokości tafli nad poziomem morza są płynne. Różnica pomiędzy najwyższym poziomem w czerwcu-lipcu a najniższym w grudniu-styczniu wynosi zazwyczaj 0,69 m. Największa odnotowana amplituda podczas liczącej już 150 lat historii pomiarów wyniosła 3,22 m – w 1962 roku. Czas retencji to 11 lat.

    Gatunek inwazyjny – gatunek alochtoniczny o znacznej ekspansywności, który rozprzestrzenia się naturalnie lub z udziałem człowieka i stanowi zagrożenie dla fauny i flory danego ekosystemu, konkurując z gatunkami autochtonicznymi o niszę ekologiczną, a także przyczyniając się do wyginięcia gatunków miejscowych.Holomiksja – pełne wymieszanie się (miksja) wód jeziora, tak aby była jednakowa temperatura i gęstość całej wody w ciągu roku. W naszym klimacie najczęściej występuje to dwa razy w roku w okresie wiosny i jesieni pod wpływem wiatru, temperatury i procesów zachodzących w osadach dennych.

    Zmiany temperatury wody i pokrywa lodowa[]

    Temperatura w jeziorze różni się w zależności od jego części. W sierpniu przy powierzchni waha się od 16 do 25 °C, przy dnie osiągając od 2 do 2,5 °C. Biologiczne lato definiowane jako część roku o temperaturze na powierzchni wody powyżej 10 °C trwa od 70 dni w północnej części do 130 dni w zatokach w południowej części. W zimie przy dnie temperatura wynosi między 4 a 5 °C.

    Tornado (z hiszp. tronada – burza) – gwałtownie wirująca kolumna powietrza, będąca jednocześnie w kontakcie z powierzchnią ziemi i podstawą cumulonimbusa lub rzadziej wypiętrzonego cumulusa. Tornada osiągają różne rozmiary. Zwykle przyjmują postać widzialnego leja kondensacyjnego, węższym końcem dotykającego ziemi. Dolna część leja jest często otoczona chmurą odłamków i pyłu.Strefa Klimatów umiarkowanych – w klasyfikacji klimatów Wincentego Okołowicza jest to jedna z pięciu głównych stref klimatycznych. Obejmuje rozległą strefę klimatycznaą, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Roczne amplitudy temperatur od około 20 °C w klimatach morskich do 45 °C w skrajnie kontynentalnych. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima, często z opadami śniegu).

    Wody przybrzeżne i zatoki Ładogi zamarzają na początku grudnia, według innych źródeł na początku listopada – średnio od 24 listopada, natomiast otwarte wody zależnie od roku w styczniu lub lutym. Pokrywa lodowa utrzymuje się średnio 172 ±3 dni (najdłużej 203 dni w 1976 roku). Średnio 95% powierzchni jeziora pokryte jest lodem od 13 lutego do 24 marca. Przeciętna grubość lodu utrzymuje się na poziomie 50-60 cm, w najgrubszych miejscach dochodząc nawet do 100 cm. Lód w centralnej części utrzymuje się do końca marca, natomiast w północnej części nawet do maja. Roztopy postępują w odwrotnej kolejności niż zamarzanie. Większość lodu topi się do wód samego jeziora, do rzeki Newy spływa niewielka część – od 1 do 5%.

    Jezioro tektoniczne – rodzaj jeziora powstałego wskutek ruchów płyt tektonicznych w zapadliskach i rowach tektonicznych.Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.

    Właściwości fizykochemiczne wody[]

    Przejrzystość wody, mierzona za pomocą krążka Secchiego: 3-4 m latem, wiosną do 8-9 m w północnym basenie, w części południowej mniejsza – latem do 2-3 m. Woda w Ładodze ma lekko brązowo-żółty odcień. Zasolenie wody wynosi 0,06‰. Woda jest miękka, o odczynie zbliżonym do obojętnego, jej pH jest w granicach od 6,4 do 7,1 lub według innych źródeł 7,2 – 7,6. W zimie stężenie rozpuszczonego tlenu wynosi 14-15 mg/l, latem: 10-11 mg/l, w głębinach 12-13 mg/l. Średnie stężenie azotu w wodzie wynosi 650 μg/l. Średnie stężenie fosforu w wodzie wynosi 17 μg/l. Znaczny wzrost stężenia fosforu odnotowano po roku 1980 – przyczyną kilkukrotnego wzrostu stężenia tego pierwiastka była działalność przemysłowa i odprowadzane do jeziora ścieki – głównie poprzez Wołchow. Stężenie fosforu w wodach jeziora wzrosło wówczas do 26 μg/l – w następnych dekadach stopniowo malało na skutek poprawy warunków i dbania o środowisko. Średnie stężenie chlorofilu „a” w wodzie to 4-6 mg/m³.

    Zlodowacenie północnopolskie, zlodowacenia północnopolskie, ostatnie zlodowacenie – najmłodsze ze zlodowaceń plejstoceńskich. Trwało od 115 tys. lat temu do 11,7 tys. lat b2k (przed rokiem 2000). Poprzedza je interglacjał eemski, a po nim nastąpił holocen – interglacjał współczesny. Ostatnie zlodowacenie jest różnie nazywane, w zależności od regionów geograficznych: w północnej Europie Środkowej jest to zlodowacenie północnopolskie (zlodowacenie bałtyckie, Wisły lub Vistulian, Wisła, wisła), w systemie alpejskim – Würm, w Ameryce Północnej – Wisconsin.Kalevala (dosł. „Kraina Kalevy”, ważnego mitycznego bohatera Finów, Estończyków, Karelów i innych ludów bałtyckofińskich) – poemat epicki składający się z pieśni ludowych (tzw. run) i legend z terenów Finlandii, Estonii, Karelii i innych terenów, zebranych i opracowanych w XIX wieku przez Eliasa Lönnrota. Kalevala nazywana jest fińskim eposem narodowym. Kalevala to odpowiednik estońskiego eposu Kalevipoeg („Syn Kalevy”), napisanego przez estońskiego autora Friedricha Reinholda Kreutzwalda. Kalevala przyczyniła się do budzenia świadomości narodowej, wyzwolenia Finlandii spod panowania Rosji i wywarła duży wpływ na współczesną kulturę i sztukę fińską. 28 lutego w Finlandii obchodzi się Dzień Kalevali.

    Zlewnia[]

    Powierzchnia zlewni Ładogi wynosi 276,000 km². Na jej terenie znajduje się około 50 000 jezior i 3500 rzek dłuższych niż 10 km. Można wyróżnić dwie odmienne części – północną (położoną na tarczy bałtyckiej) i południową (na Platformie wschodnioeuropejskiej). Dla obu części charakterystyczna jest płytka warstwa osadów czwartorzędowych. Topografia terenu jest w głównej mierze wynikiem ostatnich zlodowaceń – krajobraz jest typowo młodoglacjalny. Wysokości bezwzględne wahają się od 5 do 300 m. Całość zlewni leży w strefie tajgi. Na jej terenie znajduje się 50 000 jezior i 48 000 rzek (o łącznej długości 126 500 km).

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Akseli Gallen-Kallela, właśc. Axel Waldemar Gallén (ur. 26 kwietnia 1865 w Pori, zm. 7 marca 1931 w Sztokholmie) - malarz fiński, twórca serii obrazów inspirowanych fińską epopeją narodową Kalevala.

    Obszar zlewni dzielą między sobą trzy państwa – Rosja (80% powierzchni), Finlandia (19,9%) i Białoruś (0,01%).

    Z geograficznego punktu widzenia zlewnię Ładogi można podzielić na 4 części:

  • Świr-Onega – 83,2 tys. km², jeziorność 16,7%, 10 570 cieków wodnych (34 475 km)
  • Wołchow-Ilmen – 80,2 tys. km², jeziorność 3,4%, 24 841 cieków wodnych (59 921 km)
  • Vuoksi-Saimaa – 66,7 tys. km², jeziorność 19,8%
  • samo jezioro
  • Jeziorność za Kudersky et al., 2000; liczba rzek za (Grigoryev, Gritsevskaya, 1959; Istomin, Yakovlev, 1989).

    Wołchow (ros. Волхов) – rzeka w północno-zachodniej Rosji europejskiej, przepływająca przez obwody nowogrodzki i leningradzki. Długość – 224 km, powierzchnia zlewni – 80,2 tys. km², średni przepływ u ujścia – 593 m³/s (maksymalny – 2900 m³/s; minimalny – 44 m³/s).Microcystis aeruginosa - gatunek sinic, należących do klasy Cyanophyceae, rzędu Chroococcales, tworzących kolonie o różnych, nieregularnych kształtach.

    Na terytorium zlewni Ładogi żyje prawie 4 mln osób (w tym 2,7 mln w miastach). W rosyjskiej części gęstość zaludnienia to 12,4 osób na km² (Rumyantsev, Drabkova, 2007). W dorzeczu Wołchowa – 40 osób/km² oraz w zlewni rzeki Siaś – 20 osób na km² (Raspletina, Susareva, 2006).

    Zjawiska meteorologiczne[]

    W ciągu roku notuje się od 15 do 20 dni z burzami z piorunami. Bardziej obfite deszcze spadają od kwietnia do września (a w północnej części od maja do września). Średnio miesięcznie notuje się od 1 do 7 dni z takim zjawiskiem.

    Hanza, Liga Hanzeatycka, Związek Hanzeatycki (z st.-wys.-niem. hansa - grupa) – związek miast handlowych Europy Północnej z czasów Średniowiecza i początku ery nowożytnej. Miasta należące do związku popierały się na polu ekonomicznym, utrudniając pracę kupcom z miast nienależących do związku, jednocześnie zaś stwarzały realną siłę polityczną i niekiedy wojskową.Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.

    Zamiecie obserwowane są od października do kwietnia. W tym okresie liczba dni z zamieciami waha się między 1 a 10. Burze śnieżne najczęściej zdarzają się w styczniu i lutym.

    Refrakcje, podczas których widoczność polepsza się do 2-3 razy, są częstym zjawiskiem podczas lata. Miraże występują stosunkowo rzadko.

    Trąby powietrzne osiągają do 15 m i powstają przeważnie tylko w północnej części jeziora.

    Wojny szwedzko-nowogrodzkie. Republika Nowogrodzka i średniowieczna Szwecja były zaangażowane w konflikty, których celem była kontrola nad Zatoką Fińską, stanowiącą część tzw. szlaku Waregów, terytorium o żywotnym znaczeniu dla Ligi Hanzeatyckiej. Szwedzkie ataki przeciwko prawosławnej Rusi miały podtekst religijny, ale przed XIV wiekiem nie ma żadnych informacji o oficjalnych bullach papieskich wzywających do krucjaty.Arseniusz Koniewski (ur. w Nowogrodzie Wielkim – zm. 12 czerwca 1447 na wyspie Koniewiec) – święty mnich prawosławny.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jezioro Lodowe (Bałtyckie Jezioro Lodowcowe) – jeden z etapów ewolucji Bałtyku, powstały, gdy zaczął się cofać pokrywający Europę lądolód skandynawski. Miało to miejsce ok. 14-10,3 tys. lat temu. Przed czołem lądolodu utworzyło się Jezioro Lodowe o poziomie wód znacznie niższym niż współcześnie. Jezioro zajmowało wówczas obszar dzisiejszego Bałtyku, prawdopodobnie na zachodzie istniało wąskie połączenie z Morzem Północnym. W holocenie Jezioro Lodowe przeszło serię transgresji określanych mianem:
    Hrabia Burkhard Christoph von Münnich (ros. Иоганн Бурхарт Kристофор Ми́них (ur. 9 maja/19 maja 1683 w Neuenhuntorf, zm. 16 października/27 października 1767 w Petersburgu) – inżynier, rosyjski generał-feldmarszałek 1732, z pochodzenia Niemiec.
    Platforma wschodnioeuropejska – wielka geologiczna jednostka strukturalna Europy, platforma prekambryjska, której fundament zbudowany jest ze skał krystalicznych. Stanowi część płyty eurazjatyckiej.
    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
    Monaster Koniewski, pełna nazwa: Koniewski Monaster Narodzenia Matki Bożej (oryg. ros. Коневский Рождество-Богородичный монастырь) - męski klasztor prawosławny położony na wyspie Koniewiec na jeziorze w jurysdykcji eparchii wyborskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.
    Powieść minionych lat (ros. Повесть временных лет (Повѣсть временныхъ лѣтъ), ukr. Повість минулих літ, inne polskie nazwy: Powieść doroczna, Powieść lat minionych, Kronika Nestora) - staroruski latopis, opisujący dzieje państwa ruskiego od czasów najdawniejszych (przybycie Ruryka) do początku XII wieku, podstawowe źródło do poznania historii wczesnej Rusi Kijowskiej.
    Iżora (ros. Ижора) – rzeka w europejskiej części Rosji, lewy dopływ Newy. Długość rzeki oceniana jest na 76 kilometrów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.115 sek.