• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Łączniowate

    Przeczytaj także...
    Jezierzowate (Najadaceae Juss.) – rodzina roślin z klasy jednoliściennych (Najadaceae Juss.) wyróżniana w niektórych systemach klasyfikacyjnych. W nowszych klasyfikacjach (system APG II z 2003, Angiosperm Phylogeny Website) ta grupa roślin włączana jest do rodziny żabiściekowatych.Żabieńcowe (Alismatidae Takht.), dawniej nazywane też bagiennymi (Helobiae) – podklasa roślin wodnych (hydrofitów) lub błotnych wyróżniana w niektórych systemach klasyfikacyjnych w obrębie jednoliściennych. Takson w tradycyjnym ujęciu potwierdzony został jako zasadniczo monofiletyczny, choć zgodnie z późniejszymi odkryciami powiązania filogenetyczne w jego obrębie nie były trafnie interpretowane. We współczesnych systemach (APG III z 2009) podklasa ta nie jest wyróżniana, a zaliczane tu rodziny włączane są do rzędu żabieńcowców (Alismatales).
    Żabiściekowate (Hydrocharitaceae Juss.) – rodzina roślin wodnych należąca do grupy jednoliściennych. Obejmuje trwałe i jednoroczne rośliny wodne (zarówno morskie, jak i słodkowodne). Przedstawiciele tej rodziny spotykani są w wodach na wszystkich kontynentach oraz wzdłuż brzegów morskich w strefie międyzwrotnikowej.

    Łączniowate (Butomaceae Mirb.) – monotypowa rodzina z jednym rodzajem i jednym gatunkiem o nazwie łączeń baldaszkowy Butomus umbellatus. W niektórych systemach klasyfikacyjnych odrębność tej rośliny jest podkreślana jeszcze bardziej, tak że rodzina włączana jest do rzędu łączniowców Butomales.

    Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji, gutacji i wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.Żabieńcowce (Alismatales Dumort.) – rząd roślin zielnych, wodnych lub błotnych należących do klasy jednoliściennych. Należą tu jedyne rośliny okrytonasienne występujące w morzach. W obrębie rzędu wyróżnia się 14 rodzin z 166 rodzajami i ok. 4,5 tysiącem gatunków. Do cech charakterystycznych przedstawicieli tej rodziny należą: brak mikoryzy (z wyjątkiem niektórych obrazkowatych), ziarna skrobi (amyloplasty) takiego samego typu jak u paprotników, pylniki umieszczone po zewnętrznej stronie nitki pręcikowej, komórki tapetum ameboidalne, szyjki słupka liczne, znamię zwykle suche, bielmo helobialne, zarodek i liścień duży, siewki z dobrze rozwiniętym hipokotylem i korzeniem. Znaczne różnice między rodzinami w budowie organów generatywnych związane są z przystosowaniem do różnych siedlisk, w szczególności kwiaty i kwiatostany uproszczone są u roślin podwodnych. U takich przedstawicieli występują też specyficzne przystosowania do zapylania pod wodą – wytwarzane są np. nitkowate ziarna pyłku, rośliny często rozmnażają się wegetatywnie.

    Morfologia[]

    Cechami wyróżniającymi rodzinę są: liście równowąskie, brak soku mlecznego, baldachopodobny kwiatostan z kwiatami o atrakcyjnym wyglądzie (jasnoróżowe 6 listków okwiatu i czerwone pręciki i owocolistki).

    Systematyka[]

    Systematyka według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

    Łączniowate należą do rzędu żabieńcowców i jako grupa siostrzana dla żabiściekowatych (Hydrocharitaceae) zajmują w jego drzewie filogenetycznym następującą pozycję:

    Kwiatostan (ang. inflorescence, łac. inflorescentium) – wyodrębniające się od pozostałej części rośliny skupienie rozgałęzień pędów zakończonych kwiatami. W obrębie kwiatostanu znajdować się mogą poza nimi także liście przykwiatowe (podkwiatek i przysadka), a sam kwiatostan bywa wsparty liściem zwanym podsadką.Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).
    Pozycja rodziny w systemie Reveala (1994-1999)

    Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa żabieńcowe (Alismatidae Takht.), nadrząd Alismatanae Takht., rząd łączniowce Butomales Hutch., podrząd Butomineae Engl., rodzina łączniowate (Butomaceae Rich.).

    Takson monotypowy, monotyp – w klasyfikacji biologicznej takson obejmujący tylko jeden przyporządkowany takson niższy, np. rodzina do której należy tylko jeden rodzaj lub rodzaj, do którego należy jeden gatunek. Taksony monotypowe są niechętnie wyodrębniane przez taksonomów, ponieważ ich tworzenie nie poprawia przejrzystości systemu klasyfikacyjnego na kolejnych szczeblach klasyfikacji. Wyodrębniane są, gdy istnieje wyraźna przerwa (odrębność) między taksonem monotypowym i taksonem siostrzanym.Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
    Pozycja systematyczna rodziny w systemie Reveala (2007)

    Zaktualizowany system Reveala jako generalnie zgodny z systemem APweb w zakresie powiązań filogenetycznych, sytuuje rodzinę wraz z czterema najbliżej spokrewnionymi (żabiściekowate Hydrocharitaceae, żabieńcowate Alismataceae, limnocharysowate Limnocharitaceae i wydzielaną tu wyjątkowo rodziną jezierzowatych Najadaceae) w obrębie wąsko ujmowanego rzędu żabieńcowców Alismatales. Rząd ten sytuowany jest w obrębie nadrzędu Aranae Thorne ex Reveal stanowiącym odpowiednik (synonim) rzędu żabieńcowców w ujęciu APweb i systemu APG II.

    Kwiat – organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania. Stanowi fragment pędu o ograniczonym wzroście ze skupieniem liści płodnych i płonnych, służących odpowiednio, bezpośrednio i pośrednio do rozmnażania płciowego (generatywnego). Kwiat charakterystyczny dla roślin nasiennych (czyli kwiatowych) jest organem homologicznym do kłosa zarodnionośnego (sporofilostanu) roślin ewolucyjnie starszych.Limnocharysowate (Limnocharitaceae Takht. ex Cronquist) – rodzina roślin wodnych lub błotnych z rzędu żabieńcowców (Alismatales) wyrózniana w niektórych systemach klasyfikacyjnych. zaliczano tu 3 rodzaje z 12 gatunkami. Cechami wyróżniającymi przedstawicieli tej rodziny są: liście ogonkowe, obecność przewodów i soku mlecznego, zgięty zarodek, zielone działki kielicha, jednobruzdowe ziarna pyłku. W systemie APG III z 2009, a w ślad za tym także na Angiosperm Phylogeny Website rodzina nie została wyróżniona (jej wyodrębnianie zmieniałoby żabieńcowate w takson parafiletyczny)..

    Przypisy

    1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-08].
    2. Crescent Bloom: Butomaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 26 stycznia 2009].
    3. James L. Reveal: Classification of extant Vascular Plant Families - An expanded family scheme (ang.). Department of Plant Biology, Cornell University. [dostęp 2009-01-20].

    Bibliografia[]

    1. Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998. ISBN 83-7079-778-4.
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Sok mleczny, lateks naturalny – nieprzezroczysta zawiesina wodna gromadzona w wakuolach komórek mlecznych roślin. Skład chemiczny, wielkości cząstek zawiesiny i jej barwa oraz wydzielane ilości soku mlecznego są zróżnicowane w zależności od gatunku rośliny. W skład zawiesiny wchodzić mogą z różnym udziałem: węglowodany (w tym skrobia), żywice, woski, gumy, białka, olejki lotne, alkaloidy, garbniki, kauczuk i inne związki chemiczne, udział wody wynosi 50-80%. Sok mleczny najczęściej ma barwę białą, bywa też żółty i pomarańczowy. Obecność lub brak soku mlecznego i jego barwa wykorzystywana jest jako cecha taksonomiczna.APG II – Akronim drugiej wersji systemu APG klasyfikującego rośliny okrytonasienne ściśle w oparciu o kryterium filogenetyczne. System ten opublikowany został przez taksonomów skupionych w Angiosperm Phylogeny Group w roku 2003 jako zrewidowana wersja systemu APG I.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    System APG III – nowoczesny system klasyfikacyjny roślin okrytonasiennych opublikowany w roku 2009 przez członków Angiosperm Phylogeny Group. W październiku 2009 członkowie Linnean Society zaproponowali klasyfikację filogenetyczną wszystkich roślin telomowych, kompatybilną z systemem APG III.
    Łączeń baldaszkowy (Butomus umbellatus L.) – gatunek rośliny z rodziny łączniowatych. Jedyny przedstawiciel monotypowego rodzaju łączeń Butomus. Występuje w strefie klimatu umiarkowanego Eurazji. W Polsce częsty.
    System Reveala – nowoczesny system klasyfikacji roślin okrytonasiennych. Został opracowany przez amerykańskiego botanika Jamesa L. Reveala (ur. 1941), profesora Uniwersytetu w Maryland (USA). Po 1992 roku, kiedy to swój system opublikował Robert F. Thorne, Reveal zajął się jego korektą nomenklatoryczną. W tym też czasie zaproponował kilka nowych rozwiązań klasyfikacyjnych, początkowo na poziomie rzędów i podklas. W 1994 r. zaproponował wyróżnienie wśród okrytonasiennych 5 klas, co zaowocowało całkowicie oryginalnym ujęciem systematycznym tej grupy roślin. System ten Reveal publikował na swoich stronach internetowych i aktualizował do roku 1999. W następnych latach autor systemu wszedł w skład Angiosperm Phylogeny Group i brał udział w tworzeniu systemu APG II.
    Łączniowate (Butomaceae Mirb.) – monotypowa rodzina z jednym rodzajem i jednym gatunkiem o nazwie łączeń baldaszkowy Butomus umbellatus. W niektórych systemach klasyfikacyjnych odrębność tej rośliny jest podkreślana jeszcze bardziej, tak że rodzina włączana jest do rzędu łączniowców Butomales.
    Okrytonasienne, okrytozalążkowe (Magnoliophyta; syn. Angiospermae) – grupa (klad) roślin naczyniowych pochodzących od wspólnego przodka żyjącego prawdopodobnie w okresie karbonu (350-275 mln lat temu) i stanowiących siostrzaną linię rozwojową w stosunku do nagonasiennych. Okrytonasienne charakteryzują się zredukowanym gametofitem oraz brakiem rodni i plemni. Sporofity są pokaźne, a kwiat jest często obupłciowy. Części wytwarzające gamety to słupki i pręciki. Słupki powstają ze zrośniętych owocolistków. Pręciki zbudowane są z nitki i główki. W główce występują najczęściej 2 pylniki. W pylnikach powstają mikrospory, z których następnie rozwijają się ziarna pyłku, które wytwarzają tzw. jądra plemnikowe (nieruchome plemniki).
    Rodzina (łac. familia) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa niż rząd (ordo), a wyższa niż rodzaj (genus). W kodeksach nomenklatury biologicznej nie określono kryteriów wydzielania rodzin, poza przyporządkowaniem: rodzina grupuje rodzaje, grupa rodzin tworzy rząd. W praktyce rodziny zwykle łączą grupy rodzajów różniące się morfologicznie od innych grup.
    Angiosperm Phylogeny Website (lub APWeb, APW) – strona internetowa stanowiąca popularne źródło aktualnych informacji taksonomicznych dotyczących roślin okrytonasiennych. Strona umieszczona jest na serwerze Missouri Botanical Garden i jest redagowana przez Petera F. Stevensa, członka Angiosperm Phylogeny Group (jednego z autorów systemu APG II z 2003 i systemu APG III z 2009). Taksonomia prezentowana na stronie bazuje na systemie APG III, ale jest uaktualniana odpowiednio do rozwoju wiedzy w zakresie filogenezy okrytonasiennych. Strona jest źródłem danych systematycznych także dla niektórych wersji językowych Wikipedii (np. angielskiej, niemieckiej, francuskiej, hiszpańskiej, polskiej).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.016 sek.